Barddoniaeth Gymraeg gan Mark Amos-Jones

Mae Y Byd Drwy Fy Ngeiriau yn rhan Gymraeg y gyfres The World Through My Words.

Er nad Cymraeg oedd iaith fy nghartref wrth dyfu i fyny, dysgais yr iaith yn yr ysgol ac enillais radd A* yn TGAU Cymraeg. Dros y blynyddoedd, daeth y Gymraeg yn fwy na phwnc ysgol – daeth yn ffordd o fynegi fy hun.

Fel bardd, perfformiwr ac eiriolwr, rwy’n defnyddio’r Gymraeg a’r Saesneg i archwilio profiadau o anabledd, cymuned, perthyn ac, yn anad dim, y pŵer sydd gan eiriau i newid y ffordd rydym yn gweld ein gilydd.

Heb Ganiatâd

Yn dod yn Hydref 2026

Heb Ganiatâd yw’r pamffled barddoniaeth Gymraeg cyntaf yng nghyfres Y Byd Drwy Fy Ngeiriau.

Nid yw’r teitl yn ymwneud â thorri rheolau.

Mae’n ymwneud â pheidio ag aros nes bydd rhywun arall yn dweud bod dy lais yn werth ei glywed.

Mae’n ymwneud â siarad.

Â chael dy glywed.

Â herio disgwyliadau.

Â gwrthod cael dy ddal yn ôl.

Bydd y casgliad yn cynnwys cymysgedd o gerddi gwreiddiol Cymraeg a cherddi sydd wedi’u hail-greu rhwng y Gymraeg a’r Saesneg, gan ganiatáu i bob cerdd ddod o hyd i’w llais naturiol yn ei hiaith ei hun.

Ymhlith y cerddi mae:

Llais – am ddod o hyd i lais a’i ddefnyddio.
Wyt Ti’n Gwrando? – am sicrhau bod y neges yn cael ei chlywed.
Daliwyd – am wrthod cael dy ddal yn ôl gan gonfensiwn neu ddisgwyliadau pobl eraill.
Gwnewch y Pethau Bychain – am y newid sy’n dechrau gyda gweithredoedd bach.

Gyda’i gilydd, mae’r cerddi’n rhannu un neges syml:

Paid ag aros am ganiatâd i fod yn ti dy hun.

Y Tu Ôl i’r Geiriau

Rwy’n byw gyda dyspraxia, pharlys yr ymennydd a nam ar y golwg.

Mae’r profiadau hyn wedi siapio’r ffordd rwy’n gweld y byd, ond nid ydynt yn diffinio fy llais.

Mae fy marddoniaeth yn ymwneud â’r hyn sy’n bosibl pan fyddwn yn herio’r syniad fod rhaid aros am yr amser iawn, y llwyfan iawn neu ganiatâd rhywun arall.

Nid oherwydd fy mod am dorri’r drefn.

Ond oherwydd bod rhai lleisiau’n treulio gormod o amser yn aros i gael eu gwahodd.